Bài 3: Trung Quốc (Trang 12 – 17,SGK)
Sau cuộc chiến tranh thuốc phiện, lịch sử Trung Quốc bước sang một thời kì mới. Đó là thời kì Trung Quốc bị các nước đế quốc Âu – Mĩ đua nhau xâm lược và chia sẻ. Đây cũng là thời kì nhân dân Trung Quốc đấu tranh anh dũng , liên tục và rộng khắp chống xâm lược. Sau đây, mời các bạn cùng đến với bài học “Trung Quốc” để hiểu thêm về đất nước này.
A. Kiến thức trọng tâm
1. Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược.
- HS tự đọc và tham khảo thêm.
2. Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX
Nội dung | Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc | Phong trào Duy Tân | Phong trào Nghĩa Hòa đoàn |
Thời gian | 1851 - 1864 | 1898 | Cuối TK XIX đầu TK XX. |
Lãnh đạo | Hồng Tú Toàn | Khang Hữu Vi Lương Khải Siêu | |
Lực lượng | Nông dân | Quan lại, sỹ phu tiến bộ, vua Quang Tự | Nông dân |
Diễn biến chính | -Bùng nổ ngày 1/1/1851 tại kim Điền (Quảng Tây), lan rộng khắp cả nước. -Bị phong kiến đàn áp -Năm 1864 thất bại | Năm 1898 diễn ra cuộc vận động Duy Tân, tiến hành cải cách cứu vãn tình thế. -Diễn ra 100 ngày | Năm 1899 bùng nổ ở Sơn Đông lan sang Trực Lệ, Sơn Tây, tấn công sứ quán nước ngoài ở Bắc Kinh, bị liên quân 8 nước đế quốc tấn công nên thất bại |
Tính chất - ý thức | Là cuộc khởi nghĩa nông dân vĩ đại chống phong kiến làm lung lay triều đình phong kiến Mãn Thanh | Cải cách dân chủ, tư sản, khởi xướng khuynh hướng dân chủ tư sản ở Trung Quốc | Phong trào yêu nước chống đế quốc. Giáng một đòn mạnh vào đế quốc. |
3. Tôn Trung Sơn và cách mạng Tân Hợi 1911
a.Tôn Trung Sơn và tổ chức Đồng Minh Hội
- Tháng 8/1905, Tôn Trung Sơn tập hợp giai cấp tư sản Trung Quốc thành lập Đồng minh hội – chính Đẳng của giai cấp tư sản Trung Quốc.
- Tham gia: Trí thức tư sản, tiểu tư sản, địa chủ, một số ít đại biểu công nông.
- Cương lĩnh chính trị: theo chỉ nghĩa Tam Dân của Tôn Trung Sơn (dân tộc độc lập, dân quyền tự do và dân sinh hạnh phúc).
- Mục đích của Hội là : “ Đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập dân quốc”.
b. Cách mạng Tân Hợi ( 1911)
- Nguyên nhân:
- Nhân dân Trung Quốc > < đế quốc và phong kiến.
- Ngày 9/5/1911, nhà Thanh trao quyền kiểm soát đường sắt cho đế quốc sự kiện này châm ngòi cho CM bùng nổ.
- Diễn biến:
- 10/10/1911 khởi nghĩa bùng nổ ở Vũ Xương -> lan rộng khắp miền Nam, miền Trung.
- Ngày 19/12/1911, tuyên bố thành lập chính phủ lâm thời Trung Hoa dân quốc. Tôn Trung Sơn làm Đại Tổng thống.
- Tháng 2/ 1912, Tôn Trung Sơn mắc sai lầm là thương lượng với Viên Thế Khải đồng ý nhường cho ông ta làm Tổng thống. Cách mạng chấm dứt.
- Tính chất – ý nghĩa:
- Cách mạng mang tính chất của cuộc cách mạng dân chủ tư sản đã lật dổ chế độ phong kiến Mãn Thanh, thành lập Trung Hoa Dân Quốc, tạo điều kiện cho nền kinh tế tư bản phát triển.
- Cách mạng ảnh hưởng lớn đến phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á, trong đó có Việt Nam.
- Cách mạng có nhiều hạn chế: Không nêu vấn đề đánh đuổi đế quốc, không tích cực chống phong kiến đến cùng, không giải quyết được vấn đề ruộng đất cho nông dân.
B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI
Kiến thức thú vị
HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI GIỮA BÀI HỌC
Câu 1: Nêu diễn biến chính của phong trào yêu nước của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX?
Câu 2: Dựa trên lược đồ hình 6, trình bày diễn biến chính của CM Tân Hợi?
HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI CUỐI BÀI HỌC
Câu 1: Nêu kết quả của CM Tân Hợi. Vì sao gọi cuộc CM này là cuộc CM tư sản không triệt để?
Câu 2: Nhận xét về phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX?
Xem thêm bài viết khác
- Chính quyền Xô Viết đã làm những gì và đem lại những lợi ích cho ai?
- Nêu những biến động về mặt kinh tế, xã hội ở Việt Nam trong những năm Chiến tranh thế giới thứ nhất?
- Giải bài 21 lịch sử 11: Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX
- Chính sách bành trướng của Mĩ đối với khu vực Mĩ La Tinh biểu hiện như thế nào?
- Giải bài 22 lịch sử 11: Xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác lần thứ nhất của thực dân Pháp
- Lập bảng thống kê những diễn biến chính của Chiến tranh thế giới thứ nhất?
- Hãy nêu những đặc điểm của phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc Việt Nam từ giữa thế kỉ XIX đến hết Chiến tranh thế giới thứ nhất?
- Hãy trình bày sự thành lập và phân hóa trong Đảng Quốc đại?
- Lập niên biểu về quá trình xâm chiếm Châu Âu của phát xít Đức (từ tháng 9 – 1939 đến tháng 6 – 1941)?
- Vì sao Nhật Bản đánh chiếm Trung Quốc?
- Những cải cách của Ra – ma V có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của Xiêm?
- Phong trào Cần Vương bùng nổ trong hoàn cảnh nào?