Giải bài 18 sinh 12: Chọn giống vật nuôi và cây trồng dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

Để có thể tạo được giống mới, trước hết phải có nguồn biến dị di truyền. Từ đó, bằng các biện pháp đặc biệt chọn ra các tổ hợp gen mong muốn. Những tổ hợp gen mong muốn được đưa về trạng thái đồng hợp tử nhằm tạo ra các giống thuần chủng. Bài này, chúng ta tìm hiểu một số kĩ thuật tạo giống mới.

A. Lý thuyết

I. Tạo giống thuần dựa trên nguồn biến dị tổ hợp

• Lai các dòng thuần chủng và chọn tổ hợp gen mong muốn
• Cho cá thể được chọn tự thụ phấn hoặc giao phối gần để tạo giống thuần chủng

II. Tạo giống lai có ưu thế lai cao

1. Khái niệm ưu thế lai

• Ưu thế lai là hiện tượng con lai có năng suất, sức chống chịu, khả năng sinh trưởng và phát triển cao vượt trội so với các dạng bố mẹ.

2. Cơ sở di truyền của ưu thế lai

• Giải thuyết siêu trội: Ở trạng thái dị hợp tử về nhiều cặp gen khác nhau, con lai có kiểu hình vượt trội nhiều mặt so với các dạng bố mẹ có nhiều gen ở trạng thái đồng hợp tử.

3. Phương pháp tạo ưu thế lai

• Chọn và lai (thuận và nghịch) các dòng thuần chủng
• Tìm tổ hợp có ưu thế lai cao
• Ưu thế lai thường biểu hiện cao nhất ở F1 và giảm dần ở thế hệ sau => Không dùng con lai để làm giống

4. Một vài thành tựu ứng dụng ưu thế lai trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam

• Một số thành tựu ứng dụng ưu thế lai ở Việt Nam đối với các cây trồng, vật nuôi: ngô, lúa, cà chua, nho, đu đủ, bò, lợn, ...