Nội dung chính bài Chiếc lược ngà

  • 1 Đánh giá

Câu 5: Hãy nêu ngắn gọn những nội dung chính và chi tiết kiến thức trọng tâm bài học " Chiếc lược ngà "

Bài làm:


Nội dung bài gồm:

Back to top

A. Ngắn gọn những nội dung chính

1. Giới thiệu chung

  • Tác giả: Nguyễn Quang Sáng (sinh năm1932): Là nhà văn mà cuộc sống và sáng tác gắn liền với vùng đất Nam Bộ trong hai cuộc chiến đấu chống Pháp và Mĩ và sau hòa bình.
  • Tác phẩm: Sáng tác năm 1966 được in trong tập truyện cùng tên “Chiếc lược ngà”

2. Phân tích tác phẩm

a. Tình huống truyện và ý nghĩa chi tiết chiếc lược ngà

Tình huống truyện:

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến. Trước khi chuẩn bị đi tập kết, ông Sáu cùng bạn là ông Ba về thăm nhà. Lúc này con gái của ông Sáu( bé Thu ) đã lên 8 tuổi. Bé Thu không nhận ra Ba vì sẹo trên mặt ba làm ba em không giống với bức hình chụp mà em đã biết. Em đối xử với ba như người xa lạ làm cho ông Sáu rất khổ tâm. Đến lúc bé Thu nhận ra ba mình, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng là lúc ông Sáu phải lên đường. Ở khu căn cứ, người cha dồn hết tình cảm yêu quý, nhớ thương đứa con vào việc làm một chiếc lược bằng ngà voi để tặng cô con gái bé bỏng. Trong một trận càn ông Sáu đã hi sinh. Trước lúc nhắm mắt ông còn kịp trao chiếc lược cho người bạn ( ông Ba ) để trao lại cho đứa con gái bé nhỏ của mình.

Ý nghĩa chiếc lược ngà:

Dường như nhắc tới hình ảnh chiếc lược ngà, ta có thể mường tượng ra hình ảnh ông Sáu đảng tỉ mìm thận trọng, cố công, miệt mài, say sưa cưa giũa như một người thợ bạc. Bụi ngà rơi như giải tỏa nỗi day dứt trong lòng ông Lòng yêu mến con đã biến người chiến sĩ thành một nghệ nhân chỉ sáng tạo ra một sản phẩm duy nhất trong cuộc đời: chiếc lược ngà, nó là kết tinh của tình phụ tử, nó gỡ rối phần nào tâm trạng của người cha, nó là tình cảm, là tấm lòng, là tình yêu thương mà ông Sáu gửi gắm cho đứa con gái mà ông rất mực yêu thương nó.

b. Diễn biến tâm lí và tình cảm của anh Sáu trong lần về thăm nhà

  • Ông Sáu là một chiến sĩ hoạt động trên chiến trường, suốt 8 năm ròng ông chưa từng được gặp mặt đứa con gái của mình thế nên ông nhớ thương con vô cùng, khao khát gặp con, được sống trong tình yêu thương của con

*Lần đầu gặp con:

  • Thuyền chưa cập bến đã nhảy vội lên bờ cất giọng gọi:"Thu! con.”, vừa bước, vừa khom người đưa tay chờ đón con.
  • Những tưởng đứa con sau bao ngày xa cách sẽ gọi ba và ôm chầm lấy mình nhưng bé Thu ngạc nhiên , sợ hãi, vụt bỏ chạy. Nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại, hai tay buông xuống như bị gãy->Buồn bã ,thất vọng.

* Những ngày nghỉ phép:

  • Ông Sáu khao khát tình cảm của con bao nhiêu thì bé Thu lại hoàn toàn lạnh lùng trước mọi tình cảm của cha
  • Ông không hiểu vì sao con bé nhất quyết không chịu gọi ông một tiếng cha. Lúc con bé cần người giúp đỡ, nồi cơm sôi sùng sục nó cũng không chịu cất lên cái tiếng mà ba nó mong đợi
  • Đỉnh điểm là trong bữa cơm: ông Sáu nhìn con, khe khẽ lắc đầu cười. Khi con hất miếng trứng cá, anh vung tay đánh con.=> Hành động bột phát do nóng giận trước sự bướng bỉnh của con.

⇒ Tình yêu thương của người cha trở nên bất lực. Ông buồn vì tình yêu thương của người cha chưa được con đền đáp.

* Trong buổi chia tay:

  • Trước khi đi ông chỉ dám nhìn con trìu mến lẫn buồn rầu, chào con " ba đi nghe con"=> Sự lưu luyến xen nỗi tiếc nuối, ân hận vì lỡ đánh con.
  • Khi bé Thu bất ngờ nhận cha: ông Sáu một tay ôm con ,một tay lau nước mắt rồi hôn lên mái tóc con.=> Cảm động, sung s­ướng, hạnh phúc đón nhận tình cảm chân thành nồng nhiệt từ con. Trong giây phút cuối cùng ngắn ngủi, quý giá, tình cảm của người cha mới được đền đáp.

* Những ngày ở chiến khu:

  • Nhớ con, ông lại ân hận vô cùng về hành động đánh con ngày ấy
  • Làm lược:
    • Để xoa bớt nỗi ân hận, gửi tình cảm nhớ thương đến con.
    • Thận trọng, tỉ mỉ, cố công , gò lưng, tẩn mẩn, như người thợ bạc, khắc chữ vào lược.
    • Trước khi hi sinh: nhờ đồng đội trao lược cho con

=>Hành động đó của ông như chuyển giao một sự sống, khẳng định tình cha con bất diệt

=>Người cha yêu thương con tha thiết, mãnh liệt, sâu nặng, tận tụy vì con.

c. Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu trong lần anh Sáu về thăm nhà

  • Bé Thu cũng là một người thương yêu ba của mình vô cùng

* Trước khi nhận ông Sáu là cha:

  • Khi gặp ông Sáu: ngơ ngác, sợ hãi, lảng tránh, ngờ vực, lạnh nhạt
  • Hai ngày sau đó, nó tỏ thái độ ghét bỏ ông Sáu qua hành động:
    • Khi ông Sáu vỗ về, con bé đẩy ra.
    • Nói trống không.
    • Không gọi ba.
    • Hất cái trứng cá mà ông Sáu gắp cho.
    • Bỏ về nhà ngoại khi bị ông Sáu đánh

=> Tất cả những thái độ ương nhạnh ngang bướng của bé Thu đối với ông Sáu lại là biểu hiện tuyệt vời của tình phụ tử bởi Thu chỉ có duy nhất một người cha là người trong bức ảnh chụp với má nó

* Khi nhận ra ông Sáu chính là cha của mình:

  • Khi Thu được bà ngoại giảng giải người có vết thẹo chính là ba em ⇒ Tình yêu thương, nỗi ân hận dành cho ông Sáu tăng lên gấp bội
  • Khi hiểu ra, tình cảm tự nhiên của bé Thu được thể hiện qua tiếng gọi cha đầu tiên+ hành động-> Tình yêu thương dồn nén, mãnh liệt, xúc động trào dâng

Back to top

B. Phân tích chi tiết nội dung bài học

1. Nhân vật ông Sáu

Ra đi vì tiếng gọi tổ quốc, những ngày ở chiến khu lòng ông lúc nào cũng đau đáu nhớ về gia đình và bé Thu. Ba ngày nghỉ phép như một phép màu, giúp ông thỏa nỗi nhớ quê hương, đặc biệt là được gặp đứa con thân thương của mình.

Ngày đầu gặp con:

  • Ngày trở về, ông nôn nao, nóng lòng muốn gặp lại đứa con thơ mà sau bao ngày xa cách nhung nhớ. Chỉ cần thấy đứa trẻ chơi ở gần nhà thôi mà ông cũng có thể nhận ra ngay đứa bé ấy là con mình. Hành động vội vàng: “không thể chờ xuồng cập lại bến, anh nhún chân nhảy thót lên, xô chiếc xuồng tạt ra”, “bước vội vàng với những bước chân dài, rồi dừng lại, kêu to: “Thu ! Con” đã khắc họa rõ nét nỗi lòng khao khát, mong mỏi của người cha. Tiếng gọi con lần đầu như vỡ oà trong tình yêu quá lớn bị dồn nén bao năm. Hình ảnh “vết thẹo dài trên má phải đỏ ửng lên, giần giật…” là biểu hiện của sự xúc động tột độ.
  • Tiếng xưng “ba” sau bao ngày nhớ mong, mòn mỏi, vừa muốn vỡ oà, vừa lại như bị dòng cảm xúc quá lớn kìm xuống, khiến nó nghẹn lại trong “giọng run run”: “Ba đây con”. Nhưng chính nỗi mong mỏi, niềm hạnh phúc, mong chờ quá lớn ấy lại khiến ông đau đớn bội phần khi đứa con gái không đáp lại sự vồ vập của ông, “mặt nó tái đi, rồi vụt chạy”
  • Ông “đứng sững lại đó, nhìn theo con, nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại trông thật đáng thương và hai tay buông xuống như bị gãy”. Hình ảnh ông buông tay xuống tựa như với ông lúc này, cả bầu trời sụp đổ

Những ngày sau đó:

Trong ba ngày ở nhà, ông Sáu dành hết tình cảm cho bé Thu. Ông ân cần, nhẹ nhàng chăm chút con bé. Trước sự cự tuyệt, bướng bỉnh của cô con gái, người cha ấy vẫn hết sức bền bỉ, nhẫn nại. Đó là sự bao dung của một người làm cha, của nỗi niềm khao khát “mong được nghe một tiếng gọi ba của con gái”. Và rồi, khi tình cảm quá lớn lại gặp phải sự cự tuyệt kiên quyết của bé Thu, nó như bị thúc ép, khiến ông không giữ được bình tĩnh “vung tay đánh mạnh vào mông" con bé và hét lên: ‘‘Sao mày cứng đầu quá vậy ?”. Ông Sáu đánh con vì tức giận, đau đớn và bất lực. Thời gian ông có thể ở bên con không còn nhiều, vậy mà con bé vẫn không chịu thừa nhận ông. Hành động đánh con của ông là một sự kìm nén của nỗi lòng mong mỏi quá lớn. Nhưng cũng chính điều đó đã giày vò tâm trí ông, trở thành mối khổ tâm suốt những năm tháng sau này khi phải xa con.

Ngày chia xa:

  • Lúc chia tay, ông Sáu cố nén lòng, kìm giữ cảm xúc của mình. Ông “cũng muốn ôm con, hôn con, nhưng cũng lại sợ nó giãy lên, lại bỏ chạy, nên anh chỉ đứng nhìn nó“. Chỉ cần nhìn thấy sự hiện diện của con thôi, ông cũng cảm thấy được an ủi phần nào.
  • Nhưng rồi trong giây phút cuối cùng ngày chia xa, ông cũng chờ đợi được tiếng gọi ba thân thương từ đứa con ông yêu thương hết mực. Tất cả như vỡ oà theo tiếng gọi “ba” bất ngờ của bé Thu: “Ba… a… a… ba !”. Tiếng gọi ông Sáu khao khát, trông chờ, tưởng chừng mòn mỏi bao lâu đã vang lên, khiến tim ông như muốn vỡ ra vì hạnh phúc. Người đọc như cũng lạc nhịp tim trong giây phút âm thanh yêu thương ấy cất lên. Ông Sáu “không ghìm được xúc động”, “một tay ôm con, một tay rút khăn lau nước mắt”. Những dòng nước mắt tuôn trào từ trái tim yêu thương cháy bỏng của người cha.

Những ngày ở chiến trường:

  • Những ngày ở chiến trường, tình yêu con được ông Sáu dồn vào việc làm cây lược tặng con. Dường như nhắc tới chiếc lược ngà, ta có thể mường tượng ra vẻ mặt “hớn hở” khi nhặt được khúc ngà đến khi tỉ mỉ ngồi giũa cây lược “như người thợ bạc” của ông Sáu. Dòng chữ khắc trên cây lược “yêu nhớ tặng Thu con của ba‘’ thể hiện trọn vẹn nỗi lòng người cha đối với cô con gái ngàn lần dấu yêu nơi quê nhà. Chiếc lược ngà ấy đã “gỡ rối đi phần nào tâm trạng” của ông. Lời hứa của ông đối với con đã thành hiện thực. Chiếc lược là chỗ dựa tinh thần mỗi khi ông nhớ con. Đó là kỉ vật cuối cùng lưu giữ tình yêu sâu nặng của ông Sáu dành cho con, ông khao khát được tận tay trao cho con gái. Sự khốc liệt của cuộc chiến tranh đã khiến nguyện ước của ông không thành nhưng cây lược sẽ là minh chứng cho tình yêu con của ông.

2. Nhân vật bé Thu

Lần đầu gặp cha:

  • Gặp cha sau tám năm xa cách trước sự vồ vập của cha, bé Thu tỏ ra ngờ vực và hoảng sợ con bé thấy lạ quá, nó chớp mắt nhìn mình như muốn hỏi đó là ai, mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên: "Má! Má"

Những ngày sau đó:

  • Ba ngày phép sau đó của ông Sáu, Thu tỏ ra rất lạnh nhạt. TTừ chỗ em chỉ gọi trống không với cha: "Vô ăn cơm", "Cơm chín rồi!". "Con nói rồi mà người ta không nghe", hoặc "Cơm sôi rồi chắt nước giùm cái" đến chỗ em không chấp nhận sự chăm sóc của cha. Khi ông Sáu gắp một cái trứng cá bỏ vào bát cơm: "Nó liền lấy đũa xoi vào chén để rồi bất thần hất cái trứng cá ra, cơm văng tung tóe cả mâm" và cao hơn là nó đã bỏ đi: "Nó nhảy xuống xuồng, mở lòi tói, cố làm cho dậy lòi tói khua rổn rang, khua thật to, rồi lấy dầm bơi qua sông, nó sang nhà ngoại".
  • Bé Thu có tình cảm đối với Ba thật sâu sắc, chân thật. Em chỉ yêu ba khi tin chắc đó đúng là ba. Trong cái “cứng đầu” của em có ẩn chứa cả sự kiêu hãnh trẻ thơ về 1 tình yêu dành cho ng­ời cha trong tấm hình chụp chung với má. Cô bé yêu cha sâu sắc đến nỗi nêu ai không giống cha nó trong ảnh thì nó không thể nhận. Trong mắt con bé lúc này, anh Sáu là một người đàn ông xa lạ đang cố tình làm chia cắt nó với mẹ, chia cắt mẹ với "người ba trong trí nhớ" của nó.

Thái độ của con bé thể hiện tình yêu ấy đã khắc ghi trong trái tim ngây thơ ấy kiêu hãnh nên em không chấp nhận người đàn ông có sẹo là cha.

Ngày chia tay ông Sáu:

Trong đêm bỏ về nhà bà ngoại, Thu đã được bà giải thích về vết thẹo làm thay đổi khuôn mặt ba nó. Sự nghi ngờ bấy lâu đã được giải toả và ở Thu nảy sinh 1 trạng thái như ­là sự ân hận, hối tiếc “Nghe bà kể nó nằm im, lăn lộn, thỉnh thoảng nó lại thở dài như người lớn”. Trong trí nhớ, của Thu, ba đẹp lắm. Vì bom đạn quân thù, ba mang vết sẹo trên mặt. Đấy là điều đau khổ. Vậy mà bé Thu lại không hiểu, xa lánh khiến ba đau khổ thêm. Khi hiểu ra thì đã muộn. Cha sắp đi xa, xa mẹ, xa con, tiếp tục cuộc chiến đấu gian khổ Vì thế trong giờ phút chia tay với ba, tình yêu và nỗi mong nhớ ngư­ời cha xa cách đã bị dồn nén bấy lâu nay bùng ra thật mạnh mẽ, hối hả, cuống quýt, xen lẫn cả hối hận. Tiếng gọi nghe như tiếng xé lòng, đau đớn, xót xa. Lần này bé Thu cũng kêu thét nhưng không phải gọi má mà là gọi ba, không phải là tiếng kêu biểu lộ biểu lộ sợ hãi mà là tiếng nói của tình yêu thương ruột thịt -> Vì thế Thu siết chặt cổ ba, níu chặt lấy cha như­ muốn đền bù sự hẫng hụt vừa qua.

3. Tổng kết:

  • Nội dung: Tình cha con sâu nặng mà cảm động, cao đẹp, thắm thiết, bất diệt trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh-> Ca ngợi tình phụ tử thiêng liêng và bất diệt.
  • Nghệ thuật:
    • Tạo tình huống truyện éo le.
    • Có cốt truyện mang yếu tố bất ngờ.
    • Lựa chọn người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật trong truyện.
  • Ý nghĩa: Là của chuyện về tình cha con sâu nặng. Câu chuyện cho ta hiểu thêm về những mất mát to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

Back to top

  • 708 lượt xem
Cập nhật: 07/09/2021